Trồng Nấm Rơm Năng Suất Cao, Phần 3: Cơ sở vật chất cấy giống và nuôi sợi

Sau khi hoàn thiện các "Thiết bị khử trùng cho quá trình sản xuất giống nấm Rơm", bước tiếp theo là chuẩn bị cơ sở vật chất phù hợp cho việc cấy giống và nuôi sợi. Tùy vào ngân sách mà bà con có thể lựa chọn nhiều mô hình khác nhau, từ hộp cấy đơn giản đến phòng cấy chuyên nghiệp. Bài viết này sẽ trình bày từng phương án và các yêu cầu kỹ thuật để quá trình cấy giống nấm Rơm và nuôi sợi đạt hiệu quả.

Tác giả: Võ Thị Xuân - Chuyên gia Nấm ăn - Nấm dược liệu. Cố vấn nội dung tại Làng nấm Bốn Mùa".

Phòng Cấy Giống nấm Rơm chuyên nghiệp

Phòng cấy giống nấm Rơm là khu vực vô trùng có độ sạch cao. Nền phòng nhẵn, có hệ thống thoát nước; tường quét sơn chống thấm hoặc sơn trắng để thuận tiện rửa và khử trùng. Bên ngoài phòng cấy là phòng đệm - cùng chiều dài phòng cấy, rộng khoảng 1m, có giá treo quần áo. Cửa của cả hai phòng nên dùng cửa trượt.

Nếu điều kiện cho phép, Làng nấm Bốn Mùa khuyên bà con nên lắp thêm thiết bị lọc không khí để loại bỏ bụi và vi sinh vật tạp nhiễm.

Thiết bị thông gió vô trùng gồm: quạt ly tâm, hộp gió có màng lọc và ống dẫn gió. Không khí vô trùng nên được đưa vào từ chính giữa trần phòng, thoát ra qua cửa gió ở góc dưới, hướng thoát khí đi qua phòng đệm rồi qua phòng thay đồ.

Phòng cấy giống nấm Rơm chuyên nghiệp, quy mô lớn.

Trong phòng cấy cũng có thể bố trí tủ cấy vô trùng (bàn thao tác sạch) - hoạt động theo nguyên lý lọc không khí để tạo không khí vô trùng rồi thổi luồng khí sạch theo 1 hướng nhất định từ cửa gió, giúp bề mặt thao tác trong tủ cấy vô trùng duy trì trạng thái vô trùng cục bộ.

Đọc thêm: Trồng nấm Rơm năng suất cao, Phần 1: Chọn đúng thời điểm thu hoạch.

Phòng Cấy Giống nấm Rơm bán chuyên

Với những người mới bắt đầu trồng nấm Rơm, không phải ai cũng có đủ điều kiện để xây dựng được một phòng cấy giống đầy đủ trang thiết bị. Tuy nhiên, có 3 phương án vừa giúp cấy giống hiệu quả lại tiết kiệm chi phí, đó là: Hộp cấy giống, Cây giống trong vùng bảo vệ của hơi nước và Lều cấy giống.

1. Hộp cấy giống

Trong điều kiện kinh phí và mặt bằng trồng nấm Rơm còn hạn chế, bà con có thể sử dụng hộp cấy giống để tiến hành cấy giống. 

Hai bên phía trên của hộp cấy giống được thiết kế dạng nghiêng, có cửa sổ đóng mở kín khít với khung hộp. Hai bên thành dưới của hộp, mỗi bên có 2 lỗ lắp ống tay áo; khi cấy giống, người thao tác đưa tay qua các ống tay áo để làm việc bên trong hộp. Trong hộp có lắp đèn tia cực tím và đèn huỳnh quang.

2. Cấy giống dưới vùng bảo vệ của hơi nước

Phương pháp cấy giống này tận dụng vùng vô trùng hình thành ngay phía trên luồng hơi nước. Thiết bị có thể tự chế từ bộ gia nhiệt (bếp điện hoặc bếp than), ấm/nồi nước miệng nhỏ với bàn thao tác cấy giống đặt phía trên.

Trên mặt bàn thao tác cấy giống có một lỗ kích thước 10cm × 20cm, khít với miệng ấm (hoặc miệng nồi), để hơi nước sinh ra tập trung phun lên từ lỗ này. Trước khi cấy, đun nước cho đến khi hơi nước bốc lên tạo thành vùng vô trùng phía trên lỗ thì lúc đó có thể tiến hành cấy giống.

Khi cấy, đưa miệng chai giống gốc và miệng chai cần cấy đối diện với lỗ trên mặt bàn, sau đó tiến hành cấy theo phương pháp thông thường.

Tham khảo: Phân loại khoa học, đặc điểm hình thái của nấm Rơm.

3. Lều cấy giống

Lều cấy giống nấm Rơm được thiết kế như sau:

Cách dựng Lều cấy giống nấm Rơm:

1. Ở một bên lều chừa lại một đường ghép có thể mở ra khép vào làm cửa lều, để người cấy giống ra vào và thông gió, thoát ẩm. Tại bốn góc trên của lều buộc dây để thuận tiện cho việc treo lên. Như vậy sẽ tạo được một lều cấy giống bằng nhựa có hình dạng tương tự một chiếc màn chống muỗi.
2. Trước khi dùng, dọn sạch khu vực, treo lều lên, chuyển các bịch giống đã nguội vào trong, xếp dọc theo thành lều và ép chặt phần màng nhựa gập; Ở giữa lều chừa lại một khoảng trống để đặt bàn cấy và làm lối đi cho người thao tác. Sau khi cấy giống xong, các bịch giống có thể được ủ ngay tại chỗ, dùng khối giống để bịt kín miệng bịch. Khi sợi nấm phát triển dài 5–10cm thì mới tháo lều.

Chọn thiết bị nào để cấy giống nấm Rơm tối ưu?

Trong sản xuất giống nấm Rơm, lựa chọn đúng thiết bị cấy giống là một trong những yếu tố quan trọng quyết định đến tỷ lệ thành công và chất lượng giống nấm Rơm. Cùng lựa chọn thiết bị cấy giống phù hợp nhất với quy mô sản xuất và điều kiện tài chính của bạn trong bảng dưới:

Trồng nấm Rơm: Thiết kế phòng nuôi sợi

Sau khi cấy, các chai (túi) giống nấm Rơm cần được nuôi trong điều kiện nhiệt độ thích hợp. Để tối ưu diện tích, nên bố trí kệ đặt giống làm bằng tre, gỗ hoặc thép góc. Mặt kệ được lót bằng ván gỗ hoặc tấm nhựa để đặt các chai (túi) giống.

Phòng nuôi sợi nấm Rơm

Lưu ý thiết kế Phòng nuôi sợi như sau:

1. Để thuận tiện cho việc điều chỉnh nhiệt độ, độ ẩm và thông gió, phòng nuôi cần có cửa thông gió sát nền và lắp đặt máy điều hòa không khí. Cửa thông gió cần lắp lưới chống côn trùng; khi cần giữ nhiệt thì đóng lại, khi cần thông gió thì mở ra.
2. Trong giai đoạn nuôi sợi, có thể ủ trong điều kiện không có ánh sáng. Khi kiểm tra, sử dụng đèn chiếu sáng cầm tay hoặc đèn huỳnh quang.

Kỹ thuật trồng nấm Rơm: Câu hỏi thường gặp.

Trồng nấm Rơm quy mô nhỏ nên chọn thiết bị cấy giống nào?

Nếu chỉ cấy giống nấm Rơm số lượng ít và không thường xuyên, hộp cấy giống là lựa chọn gọn nhẹ, dễ tự chế và chi phí thấp hơn. Lều cấy giống nấm Rơm phù hợp hơn khi cần xử lý một đợt lớn (cỡ 1.000 bịch) trong thời gian ngắn, vì không gian làm việc rộng rãi hơn hộp cấy nhiều lần, nhưng cũng tốn công dựng và khử trùng lều hơn.

Cấy giống bằng phương pháp hơi nước có đảm bảo không?

Không thể đảm bảo mức độ vô trùng cao như phòng cấy giống nấm Rơm chuẩn có hệ thống lọc khí và áp suất dương. Đây là giải pháp tình thế, chi phí thấp nhưng nên cân nhắc thay đổi sang phương pháp khác nếu tỷ lệ cấy giống bị nhiễm tạp thường xuyên cao.

Phòng nuôi sợi có bắt buộc phải lắp máy điều hòa không không?

Trong phòng nuôi sợi nấm Rơm cần máy điều hòa để giúp kiểm soát nhiệt độ ổn định hơn, đặc biệt quan trọng vào những ngày thời tiết thất thường. 

Lều cấy giống bằng màng nhựa có tái sử dụng được không?

Có thể tái sử dụng lều cấy giống cho những đợt cấy sau nếu màng nhựa không bị rách, thủng sau mỗi lần dùng. Tuy nhiên trước mỗi lần cấy mới, lều vẫn cần được vệ sinh và khử trùng lại từ đầu như một khu vực cấy mới.

Đèn tia cực tím có gây hại gì cho người cấy giống không?

Tia cực tím dùng để khử trùng không khí có thể gây hại cho da và mắt nếu tiếp xúc trực tiếp trong thời gian dài. Vì vậy nên bật đèn UV để khử trùng phòng/hộp cấy 30 phút trước khi thao tác, sau đó tắt đi trong lúc người trực tiếp cấy giống làm việc bên trong.

Để quá trình trồng nấm Rơm chất lượng, đạt năng suất, bà con nên tìm hiểu và đầu tư đúng từ đầu 4 yếu tố sau:

1. Thiết bị khử trùng khi làm giống nấm Rơm.
2. Cơ sở vật chất sản xuất giống nấm Rơm.
3. Thiết bị và dụng cụ sản xuất giống nấm Rơm.
4. Hóa chất dùng trong sản xuất giống nấm Rơm.

Khi sản xuất giống nấm Rơm, bà con không nhất thiết phải đầu tư quá tốn kém cho trang thiết bị phục vụ cho việc cấy giống và nuôi sợi. Điều quan trọng hơn cả là hiểu rõ thông số kỹ thuật và cách thức vô trùng để giảm nguy cơ nhiễm tạp trong suốt quá trình cấy và nuôi giống.

Để tìm hiểu sâu hơn về kỹ thuật sản xuất và quy trình nuôi trồng nấm Rơm chất lượng, bà con đừng ngần ngại liên hệ cho đội ngũ kỹ sư của Làng nấm Bốn Mùa để được kịp thời tư vấn và hỗ trợ nhé!