Trồng Nấm Rơm Năng Suất Cao, Phần 7: Làm Giống Nấm Rơm Cấp 2, Cấp 3

Ở phần 6, Làng nấm Bốn Mùa đã hướng dẫn bà con cách phân lập giống gốc nấm Rơm (giống Cấp I) và từ các chai giống gốc đó, chúng ta có thể tạo ra các chai giống Cấp II và Cấp III bằng cách cấy chuyển. Vậy phương pháp nhân giống nấm Rơm đó được thực hiện như thế nào? Hãy cùng theo dõi bài viết này nhé!

Tác giả: Võ Quang Nam - Chuyên gia Nấm ăn - Nấm dược liệu. Cố vấn nội dung tại Làng nấm Bốn Mùa.

Giống nấm Rơm cấp III còn được gọi là giống sản xuất, có thể được đóng trong chai hoặc trong túi nhựa. Giống đóng trong chai có độ thuần cao hơn, con giống đóng trong túi nhựa thì thuận tiện cho quá trình trồng nấm, tiết kiệm công lao động. Mỗi phương pháp đều có những ưu điểm riêng.

Môi Trường Nuôi Giống Nấm Rơm Cấp II, Cấp III

Để sản xuất meo giống nấm Rơm chất lượng cao, Làng nấm Bốn Mùa hướng dẫn bà con 5 công thức môi trường mà chúng tôi đã áp dụng để nuôi cấy giống nấm Rơm cấp II và cấp III hiệu quả ở bảng dưới:

Môi trường nhân giống nấm Rơm.

Phương pháp phối chế và lưu ý của 5 môi trường nhân giống nấm Rơm cấp II và Cấp III được giải thích như sau:

Công thức 1: Rơm rạ 90%, cám mì (hoặc cám gạo) 9%, bột thạch cao 1%.

Phương pháp phối chế:

Bước 1: chuẩn bị và xử lý nguyên liệu

Chọn rơm rạ khô có màu vàng óng, không bị mốc, hư hỏng. Cắt rơm rạ thành từng đoạn dài khoảng 3cm, sau đó ngâm rơm rạ trong nước sạch khoảng 12 giờ để rơm rạ hút nước hoàn toàn.

Bước 2: phối trộn nguyên liệu

• Sau khi vớt rơm rạ lên, vắt bỏ bớt nước thừa, trộn đều theo tỷ lệ với cám mì (hoặc cám gạo) và bột thạch cao.
• Độ ẩm thích hợp là khi nắm chặt nguyên liệu, nước nhỏ thành giọt liên tục.

Bước 3: Đóng nguyên liệu vào chai/túi giống

• Cho nguyên liệu vào chai/túi giống, dùng que gỗ nén chặt vừa phải, không quá lỏng cũng không quá chặt.
• Mỗi chai/túi giống nấm Rơm dung tích 750ml chứa khoảng 75g rơm khô. Chỉ nạp nguyên liệu đến cách miệng chai/túi giống khoảng 5cm, không nên nạp quá đầy.
• Sau khi nạp xong, dùng que gỗ nhọn chọc một lỗ nhỏ ở chính giữa, sâu đến khoảng giữa chai để thuận tiện cho việc cấy giống.

Bước 4: Vệ sinh chai/túi giống

Lau sạch hoặc rửa sạch môi trường còn bám ở trong và ngoài miệng chai/túi giống nấm Rơm. Sau khi lau khô mặt trong, nút bông rồi bọc giấy ở miệng và mang đi khử trùng.

Đọc thêm: Trồng nấm Rơm năng suất cao, Phần 5: Cách phân lập giống gốc.

Công thức 2: Vỏ hạt bông 94%, cám mì 5%, bột thạch cao 1%.

Phương pháp phối chế được thực hiện theo trình tự như sau:

• Làm ẩm trước vỏ hạt bông.
• Sau đó trộn thêm các nguyên liệu phụ.
• Kiểm tra độ ẩm đạt khoảng 60% thì tiến hành đóng chai. Phương pháp đóng chai tương tự như ở công thức 1.

Công thức 3: Hạt lúa mì 98,5%, bột thạch cao 1%, canxi cacbonat 0,5%.

Phương pháp phối chế được thực hiện theo trình tự như sau:

• Ngâm hạt lúa mì trong nước vôi 12-15% trong 4 giờ, sau đó đun sôi trong 15 phút.
• Vớt ra để ráo bớt nước, sau khi nguyên liệu nguội thì trộn đều với bột thạch cao và canxi cacbonat rồi lập tức chuyển sang công tác đóng chai/túi giống nấm Rơm.

Yêu cầu khi đóng chai/túi giống nấm Rơm ở công thức này:

1. Trước tiên, cho một lớp mỏng trấu có độ ẩm 30-40% vào đáy chai.
2. Ở phần vai chai, phủ một lớp mỏng vỏ hạt bông hoặc trấu làm lớp vật liệu bịt miệng để giảm nhiễm tạp khuẩn.
3. Phần nguyên liệu còn lại được đóng chai/túi giống nấm Rơm theo phương pháp của Công thức 1.

Phương pháp này, chúng tôi thấy rất phù hợp để sản xuất giống nấm Rơm cấp II. Nếu dùng phương pháp này để sản xuất nấm Rơm cấp III thì rất dễ bị nhiễm tạp do dinh dưỡng quá nhiều.

Công thức 4: Bã mía 100kg, cám mì 15kg, phân hỗn hợp NPK (đạm, lân, kali) 1kg, vôi 5kg, nước 150lít, điều chỉnh pH 8–9.

Phương pháp phối chế được thực hiện theo các trình tự sau:

• Bã mía cần được nghiền nhỏ và sàng sơ qua. Phương pháp chế biến tương tự như ở Công thức 1.

Tham khảo: Trồng nấm Rơm năng suất cao, Phần 5: Các loại hóa chất thường dùng.

Công thức 5: Phân bò khô 48%, rơm lúa mì băm nhỏ (hoặc rơm rạ) 50%, vôi 2%, nước vừa đủ.

Phương pháp phối chế được thực hiện theo trình tự sau:

• Phân bò sau khi phơi khô cần nghiền nhỏ.
• Nguyên liệu rơm cắt thành đoạn dài khoảng 5 cm.
• Trộn thêm bột thạch cao, vừa trộn vừa vun thành đống và kết hợp tưới nước.
• Ủ trong 3 ngày, đảo đống 2 lần, đến khi rơm trở nên mềm thì tiến hành đóng chai/túi giống.

Khử Trùng Nguyên Liệu Làm Giống Nấm Rơm

Sau khi hoàn thành việc đóng chai/túi giống nấm Rơm, cần tiến hành công tác khử trùng ngay trong ngày để tránh môi trường bị lên men và biến chất. Phương pháp khử trùng đối với meo giống nấm Rơm cấp II và cấp III là như nhau.

Thiết bị khử trùng dùng trong nhân giống nấm Rơm.

Nếu dùng nồi hấp khử trùng bằng hơi nước áp suất cao thì khử trùng ở áp suất 137–147kPa trong 1,5–2 giờ. Nếu dùng lò khử trùng bằng hơi nước áp suất thường thì đun sôi liên tục 7–8 giờ, sau đó ủ kín qua một đêm.

Đọc thêm: Trồng nấm Rơm năng suất cao, Phần 4: Thiết bị dùng sản xuất giống nấm.

Kỹ Thuật Cấy Meo Giống Nấm Rơm

Sau khi xong công tác khử trùng, lập tức đưa các chai/túi giống nấm Rơm vào phòng cấy hoặc tủ cấy, để nguội rồi tiến hành cấy giống.

Qúa trình phân lập meo giống nấm Rơm đúng kỹ thuật.

Dùng que cấy lấy một miếng giống gốc (Cấp I) trên ống nghiệm thạch nghiêng đã phát triển hoàn chỉnh, cùng với một ít môi trường thạch, nhanh chóng đặt vào lỗ đã tạo sẵn ở giữa chai môi trường nuôi cấy, sau đó nút bông lại.

Tỷ lệ cấy chuyền chuẩn cho các cấp giống như sau:

Kỹ Thuật Nuôi Cấy Giống Nấm Rơm

Sau khi cấy giống, chuyển toàn bộ các chai/túi giống nấm Rơm vào tủ nuôi cấy hoặc phòng nuôi cấy, duy trì nhiệt độ phòng ở 30–32°C, sau 24 giờ có thể bắt đầu kiểm tra. 

Trước khi sợi nấm phủ kín bề mặt môi trường, tốt nhất nên kiểm tra mỗi ngày 1 lần để kịp thời loại bỏ các chai giống bị nhiễm tạp. 

Meo giống nấm Rơm phát triển tốt trong môi trường nuôi cấy.

Sau khi sợi nấm phát triển kín chai, nuôi thêm 3–5 ngày là đạt tuổi giống thích hợp nhất. Đối với chai nấm dung tích 750ml, thời gian nuôi giống thường là 25–30 ngày. 

Đặc biệt cần lưu ý rằng phòng nuôi cấy phải sạch sẽ, thông thoáng, đồng thời môi trường bên ngoài phòng nuôi cũng phải được giữ vệ sinh sạch sẽ.

Trồng Nấm Rơm: Những Câu Hỏi Thường Gặp

Nuôi bao lâu thì meo giống nấm Rơm đạt tuổi để mang đi sản xuất?

Khi hệ sợi nấm Rơm đã lan kín toàn bộ bề mặt môi trường, tiếp tục nuôi thêm 3-5 ngày nữa. Với chai giống 750ml, tổng thời gian nuôi thường là 25-30 ngày là có thể mang đi sản xuất.

Một chai giống nấm Rơm cấp II có nên nhân ra nhiều giống sản xuất không?

Không nên! Một chai meo giống nấm Rơm cấp II chỉ nên nhân ra khoảng 60 chai/túi giống cấp III (giống sản xuất) để tránh ảnh hưởng chất lượng và sức sinh trưởng của giống.

Người trồng nấm Rơm quy mô nhỏ có nên tự làm meo giống cấp II, cấp III không?

Không nên nếu chưa có đủ trang thiết bị làm giống đạt chất lượng. Nên mua meo giống ở những cơ sở uy tín sẽ đảm bảo năng suất và tiết kiệm chi phí sản xuất hơn.

Cách nhận biết meo giống nấm Rơm khỏe như thế nào?

Một chai/túi meo giống nấm Rơm khỏe và đạt chuẩn cần có hệ sợi nấm phát triển đồng đều, ăn lan và phủ kín toàn bộ môi trường, không có màu sắc lạ, chảy nước hay mùi bất thường.

Nên dùng giống nấm Rơm cấp II hay cấp III để sản xuất?

Tùy vào mục đích và quy mô nuôi trồng nấm Rơm của từng đơn vị. Nếu cần nguồn giống nhiều để phục vụ trồng nấm Rơm quy mô lớn thì nên nhân lên giống cấp III để giảm chi phí,tiết kiệm thời gian. Ngược lại, trồng nấm Rơm  ở quy mô nhỏ thì có thể sử dụng giống cấp II để kiểm soát độ thuần và giảm nhiễm tạp.

Trong bài viết này, Làng nấm Bốn Mùa đã hướng dẫn bà con cách: Tạo meo giống nấm Rơm cấp II và cấp III đúng kỹ thuật. Vậy, 1 chai giống nấm Rơm như thế nào là chất lượng và cách bảo quản chúng như thế nào? Bà con hãy đón đọc trong chuyên đề “Trồng nấm Rơm năng suất cao, Phần 8” nhé!

Và nếu bà con đang gặp khó khăn hay cần thêm những tư vấn để quá trình nuôi trồng nấm rơm đạt năng suất chất lượng hơn, đừng ngần ngại liên hệ ngay cho đội ngũ kỹ sư của Làng nấm Bốn Mùa ngay bây giờ nhé!