Trồng Nấm Rơm Năng Suất Cao, Phần 6: Quy Trình Sản Xuất Giống Gốc
Chất lượng của giống nấm Rơm sẽ quyết định toàn bộ năng suất của cả vụ nấm sau này và trong quá trình sản xuất giống sẽ có những dấu hiệu rõ ràng để cho bà con có thể phân biệt được: 1 chai/túi giống nấm Rơm như thế nào là đạt chuẩn hay có vấn đề!
Bài viết dưới đây, đội ngũ kỹ sư của Làng nấm Bốn Mùa sẽ hướng dẫn bà con Quy trình kỹ thuật sản xuất meo/giống gốc nấm Rơm đạt yêu cầu, đảm bảo năng suất và chất lượng cho quá trình nuôi trồng nấm Rơm.
Tác giả: Dương Bích Ngọc - Chuyên gia Nấm ăn - Nấm dược liệu. Cố vấn nội dung tại Làng nấm Bốn Mùa.
Theo thông lệ, quá trình sản xuất giống nấm Rơm được chia thành 3 cấp: Giống gốc, Giống cấp I và Giống sản xuất. Và quy trình sản xuất giống nấm Rơm được mô tả trong bảng dưới:
Chuẩn Bị Môi Trường Nuôi Cấy Giống Gốc
Các công thức môi trường phân lập giống gốc
Có 6 công thức thường được dùng để phân lập giống gốc nấm Rơm như sau (đơn vị tính trên 1.000ml nước):
| Công thức | Thành phần |
| Công thức 1: | Khoai tây (đã gọt vỏ) 200g, thạch agar 20g, glucose 20g |
| Công thức 2: | Khoai tây (đã gọt vỏ) 200g, thạch agar 20g, glucose 20g, kali dihydrophosphat 2g, magie sunfat 1g |
| Công thức 3: | Khoai tây (đã gọt vỏ) 200g, thạch agar 20g, glucose 20g, kali dihydrophosphat 2g, magie sunfat 2g, amoni sunfat 3g, vitamin B₁ 0,5mg |
| Công thức 4: | Khoai tây (đã gọt vỏ) 200g, thạch agar 20g, glucose 20g, amoni sunfat 3g, cao chiết nấm men 6g |
| Công thức 5: | Thạch agar 20g, glucose 20g, kali dihydrophosphat 0,6g, magie sunfat 0,5g, vitamin B₁ 0,5mg |
| Công thức 6: | Thạch agar 20g, kali dihydrophosphat 0,64g, glucose 20g, kali hydro phosphat 1g, magie sunfat 0,5g, vitamin B₁ 0,5mg |
Nên tham khảo: Các loại hóa chất thường dùng để trồng nấm Rơm hiệu quả, năng suất.
Môi trường thạch nghiên dùng sản xuất giống nấm Rơm.
Khi pha chế các môi trường để phân lập giống gốc nấm Rơm, bà con cần chú ý những vấn đề sau:
- Glucose có thể thay thế bằng sucrose với lượng sử dụng như nhau.
- Lượng thạch agar có thể tăng lên khoảng 25g vào mùa hè khi nhiệt độ cao, và giảm xuống 18g vào mùa đông.
- Nếu điều kiện cho phép, đặc biệt ở nơi dùng nước cứng, nên dùng nước cất để pha môi trường.
- Dùng dung dịch NaOH 40% điều chỉnh pH môi trường đến 7,5–8 để thích hợp hơn cho hệ sợi nấm sinh trưởng.
- Nếu chỉ lựa chọn 1 môi trường dùng để nhân giống gốc và cấy sang giống cấp I thì chỉ cần dùng Công thức 1.
Nếu dùng để lưu giữ giống lâu dài, nên chọn công thức có chứa kali dihydrophosphat vì kali dihydrophosphat là chất đệm, có tác dụng làm chậm sự giảm pH, vì thế rất thích hợp cho việc bảo quản giống trong thời gian dài.
Khử Trùng Môi Trường Nuôi Cấy Giống Gốc
Công tác khử trùng và tiệt trùng môi trường nuôi cấy giống gốc nấm Rơm nhằm mục đích là tiêu diệt hoàn toàn các vi sinh vật, tạo môi trường vô trùng cho hệ nấm Rơm sinh trưởng, qua đó thu được giống nấm Rơm có hệ sợi thuần khiết.
Đọc thêm: Trang thiết bị khử trùng trong sản xuất giống nấm Rơm.
Thiết bị khử trùng dùng trong sản xuất meo giống nấm Rơm.
Việc khử trùng môi trường nuôi cấy giống gốc nấm Rơm (giống ống nghiệm) tốt nhất nên sử dụng nồi hấp tiệt trùng bằng hơi nước áp lực cao vì nồi hấp tiệt trùng hơi nước áp lực cao là một phương pháp tiệt trùng bằng nhiệt ẩm, có hiệu quả cao và đảm bảo chất lượng tiệt trùng.
Kỹ Thuật Tạo Giống Gốc Nấm Rơm
Các phương pháp phân lập giống gốc nấm Rơm có thể chia thành 2 phương pháp chính: phương pháp phân lập mô và phương pháp phân lập bào tử.
Tạo giống gốc nấm Rơm: Chọn mẫu phân lập giống
Mẫu quả thể nấm Rơm dùng để phân lập phải được chọn từ những luống nấm có hệ sợi sinh trưởng nhanh, ra quả sớm, tỷ lệ nấm chết thấp, thời gian thu hoạch dài, năng suất cao và ổn định.
Nên chọn những quả thể nấm rơm mẫuđể phân lập có kích thước lớn, cuống ngắn và bao gốc dày.
Trước khi phân lập giống gốc nấm rơm, bà con cần tiến hành khử trùng dụng cụ phân lập và phòng thao tác.
Tạo giống gốc nấm Rơm: Phương pháp phân lập mô
Đặt quả thể nấm Rơm dùng để phân lập vào hộp cấy đã được khử trùng. Sau đó, dùng cồn 70% để tiệt trùng hai tay và các dụng cụ thao tác.
Dùng bông tẩm cồn 70% lau sạch bề mặt của quả thể, sau đó dùng dao bổ dọc quả thể từ giữa thành hai nửa bằng nhau.
Thao tác phân lập quả thể tạo meo giống gốc nấm Rơm.
Cắt lấy một mẫu mô nhỏ ở vị trí giữa mũ nấm và cuống nấm, rồi nhanh chóng cấy vào chính giữa môi trường trong ống nghiệm và nuôi cấy mô vừa phân lập ở nhiệt độ từ 33–35°C.
Dấu hiệu nhận biết quá trình phân lập giống gốc nấm Rơm thành công:
| Thời gian | Dấu hiệu nhận biết |
| Sau 3–4 ngày | Xung quanh mẩu mô phân lập xuất hiện hệ sợi màu trắng, mảnh và thưa. |
| Sau khoảng 1 tuần | Toàn bộ bề mặt thạch nghiêng được phủ kín một lớp hệ sợi màu trắng dày. |
| Nuôi thêm một thời gian | Hệ sợi chuyển màu vàng nhạt, xuất hiện các bào tử vách dày màu đỏ tím dạng chấm nhỏ. |
Dấu hiệu nhận biết quá trình phân lập giống gốc nấm Rơm thất bại:
| Biểu hiện | Nguyên nhân |
| Xuất hiện các khuẩn lạc dạng nhầy, màu trắng hoặc đỏ | Nhiễm vi khuẩn hoặc nấm men |
| Xuất hiện màu xanh, vàng, đen... | Nhiễm các loại nấm tạp như Penicillium, Aspergillus, Rhizopus… |
Tất cả các ống nghiệm phân lập thất bại cần loại bỏ ngay lập tức. Các ống nghiệm phân lập thành công được cấy chuyển và nhân nuôi 1 lần trên môi trường thạch khoai tây - glucose (PDA) để tạo thành giống gốc nấm Rơm.
Tạo giống gốc nấm Rơm: Phương pháp phân lập bào tử
Trong kỹ thuật sản xuất giống nấm Rơm, bà con chỉ cần sử dụng phương pháp phân lập mô là có thể đạt được mục đích làm thuần giống, còn phương pháp phân lập bào tử tương đối phức tạp nên Làng nấm Bốn Mùa khuyến cáo chỉ nên sử dụng trong công tác chọn tạo giống.
Tham khảo: Tổng hợp thiết bị dùng cho sản xuất meo/giống nấm Rơm.
Phân Lập Giống Nấm Rơm: Các Câu Hỏi Thường Gặp
Nên chọn công thức nào để phân lập giống gốc nấm Rơm để đơn giản và dễ thành công?
Nên chọn Công thức 1 (Khoai tây 200g, thạch agar 20g, glucose 20g, nước 1000ml) là đơn giản và tỷ lệ thành công cao nhất để phân lập giống gốc nấm Rơm.
Sau khi phân lập thành công, giống gốc nấm Rơm có thể bảo quản bao lâu trước khi phải cấy chuyển sang giống cấp I?
Thông thường sau 2-3 tháng cần cấy chuyền giống nấm Rơm 1 lần. Giống nấm Rơm thường được bảo quản trong tủ ấm ở nhiệt độ từ 18-20°C. Trong thời gian bảo quản cần duy trì nhiệt độ ổn định, tránh tăng giảm thất thường.
Dùng nồi áp suất gia đình để khử trùng môi trường phân lập giống gốc nấm Rơm được không?
Không nên vì tỷ lệ nhiễm tạp cao. Tốt nhất, bà con nên sử dụng nồi hấp tiệt trùng bằng hơi nước áp lực cao vì đây là phương pháp tiệt trùng đảm bảo nhất.
Nên chọn quả thể nấm Rơm ở đâu để phân lập giống gốc?
Mẫu quần thể nấm Rơm dùng để phân lập giống gốc phải được chọn từ những luồng nấm có hệ sợi sinh trưởng nhanh, ra quả thể sớm, tỷ lệ nấm chết thấp, thời gian thu hoạch dài, năng suất cao và ổn định. Bên cạnh đó, bà con nên chọn quả thể nấm Rơm có kích thước lớn, cuống ngắn và bao gốc dày để làm quả thể mẫu.
Người mới bắt đầu trồng nấm Rơm nên tự phân lập giống hay mua giống có sẵn?
Người mới bắt đầu trồng nấm Rơm nên mua meo/giống nấm Rơm ở những cơ sở uy tín để về nuôi trồng và sản xuất sẽ đảm bảo chất lượng và hạn chế rủi ro thiệt hại kinh tế vì kỹ thuật phân lập giống gốc nấm Rơm khá phức tạp và đòi hỏi nhiều yêu cầu cũng như trang thiết bị.
Giống gốc nấm Rơm là điểm khởi đầu quyết định toàn bộ chất lượng của các cấp giống tiếp theo, từ đó không chỉ ảnh hưởng tới chất lượng và năng suất của quá trình nuôi trồng mà còn ảnh hưởng tới thu nhập của người trồng nấm Rơm.
Để tạo giống gốc nấm Rơm đạt tiêu chuẩn, bà con cần thực hiện đúng 3 yêu cầu kĩ thuật sau: chuẩn bị môi trường nuôi cấy phù hợp, khử trùng dụng cụ và môi trường thao tác và phân lập đúng kỹ thuật.
Để nắm vững hơn quy trình sản xuất giống nấm Rơm đúng kỹ thuật đủ nhất, bà con tham khảo đầy đủ 3 bài viết mà đội ngũ kỹ sư của Làng nấm Bốn Mùa đã tổng hợp như sau:
- Quy trình kỹ thuật sản xuất giống gốc nấm Rơm.
- Quy trình kỹ thuật sản xuất giống nấm Rơm cấp II, giống cấp III.
- Cách đánh giá chất lượng và bảo quản giống nấm Rơm.
Và nếu bà con đang gặp khó khăn hay cần thêm những tư vấn để quá trình nuôi trồng nấm rơm đạt năng suất chất lượng hơn, đừng ngần ngại liên hệ ngay cho đội ngũ kỹ sư của Làng nấm Bốn Mùa ngay bây giờ nhé!
