Trồng Nấm Rơm Năng Suất Cao, Bài 12: Trồng Nấm Rơm Trên Rơm Trong Nhà

Có 3 cách để trồng nấm Rơm trong nhà: trồng  thông thường, trồng dạng khay nông và trồng khử trùng trong nhà. Trồng nấm rơm trong nhà cho phép chủ động kiểm soát các điều kiện môi trường, có thể phòng tránh và giảm ảnh hưởng của nhiệt độ thấp, các đợt rét, mưa bão và những biến động của điều kiện tự nhiên. Nhờ đó có thể duy trì nhiệt độ và độ ẩm ổn định, bảo đảm các điều kiện tối ưu cho sự sinh trưởng và phát triển của nấm rơm.

Tác giả: Dương Bích Ngọc - Chuyên gia Nấm ăn - Nấm dược liệu. Cố vấn nội dung tại Làng nấm Bốn Mùa.

Trong bài “Phương pháp trồng nấm Rơm trên rơm kiểu mới”, chúng tôi đã tổng hợp các hướng trồng nấm Rơm trên rơm, từ: ngoài trời đến trong nhà. Mặc dù đều sử dụng rơm làm nguyên liệu, mỗi mô hình có cách chuẩn bị nguyên liệu, bố trí khu vực, cấy giống và chăm sóc khác nhau.

Đọc thêm: Kỹ thuật trồng nấm Rơm trên rơm ngoài trời năng suất cao.

Các Phương Pháp Trồng Nấm Rơm Trên Rơm Trong Nhà

Có 3 phương pháp để trồng nấm Rơm trên rơm trong nhà hiệu quả và năng suất cao. Các đặc điểm nhận diện và  yêu cầu riêng của từng phương pháp được Làng nấm Bốn Mùa khái quát ở Bảng 1:

Bảng 1: Các phương pháp trồng nấm Rơm trên rơm ngoài trời.

Trồng nấm Rơm trên rơm theo cách thông thường

Có 4 công thức phối trộn giá thể khi trồng nấm Rơm trên rơm trong nhà theo cách thông thường, được Làng nấm Bốn Mùa tổng hợp ở Bảng 2:

Bảng 2: Các công thức phối trộn giá thể để trồng nấm Rơm thông thường.

Trồng nấm Rơm trên rơm trong nhà thông thường.

Cách phối trộn và cấy giống theo công thức 1 và 2:

1. Cắt rơm thành đoạn dài 7–10cm, ngâm nước rồi trộn đều với các nguyên liệu phụ khác.
2. Hòa tan vôi vào nước rồi cho vào hỗn hợp nguyên liệu, điều chỉnh độ ẩm đạt 60%–70%.
3. Chất thành đống hình tròn hoặc hình chữ nhật, rộng khoảng 1m, cao 0,8–1m, ủ lên men 2–3 ngày. Sau đó đảo đống kiểm tra độ ẩm, tiếp tục ủ thêm 1–2 ngày, điều chỉnh độ ẩm và pH rồi đưa lên kệ để lên men trong nhà.
4. Sau khi kết thúc ủ ngoài trời, nhanh chóng chuyển nguyên liệu vào phòng trồng khi nhiệt độ còn 40°C–45°C, xếp lên kệ dày khoảng 20cm, lần lượt từ trên xuống dưới, san phẳng mặt, đóng kín cửa phòng.
5. Khi nhiệt độ tiếp tục tăng, dùng hơi nước hoặc lò sưởi nâng nhiệt lên 60°C trong khoảng 2 giờ và giữ 2 giờ.
6. Sau đó thông gió nhẹ, hạ xuống khoảng 50°C và giữ 1–2 ngày. Khi nhiệt độ giảm xuống 35°C–38°C thì san phẳng bề mặt, cấy giống và nén nhẹ. Mỗi 100kg rơm dùng 4–6 chai giống 750g.
7. Sau khi cấy phủ nilon. Giai đoạn đầu hệ sợi rất nhạy cảm, nhiệt độ phòng 28°C ± 2°C, nhiệt độ giá thể 32°C ± 2°C, độ ẩm khoảng 65%, độ ẩm không khí 85%–90%.
8. Sau 5 ngày bắt đầu kết sợi, 7 ngày xuất hiện nụ, 9 ngày thu đợt 1. Mỗi ngày phun nước 2–3 lần, nước khoảng 32°C, phun đều, không tưới trực tiếp. Phòng cần ánh sáng tán xạ và thông gió tốt. 

Quy trình phối trộn và cấy giống công thức 3 và 4:

1. Cắt rơm thành đoạn dài 13–20cm, dùng nước vôi 20% phun ẩm, sau đó cho toàn bộ nguyên liệu phụ vào trộn đều, ủ đống 2 ngày.
2. Ngày thứ 3 đảo đống, trộn đều và điều chỉnh độ ẩm, tiếp tục ủ thêm 3–4 ngày. Khi nhiệt độ đạt khoảng 45°C thì đưa giá thể vào phòng trồng, xếp lên kệ dày khoảng 20cm để lên men lần hai.
3. Đóng kín cửa và gia nhiệt, khi nhiệt độ tăng đến 60°C giữ 2 giờ, sau đó thông gió nhẹ hạ xuống 52°C và giữ 2 ngày, rồi để tự hạ xuống 35°C, điều chỉnh độ ẩm khoảng 65%, tiến hành cấy giống theo phương pháp phân lớp khi còn giữ nhiệt.
4. Mỗi 100kg nguyên liệu dùng 750g giống, tương đương 4–6 chai. Sau khi cấy san phẳng và nén nhẹ, phủ nilon.
5. Sau 3–4 ngày khi hệ sợi phát triển và ăn sâu khoảng 6cm thì phủ đất dày khoảng 1cm và phun ẩm bề mặt. Sau phủ đất 4–5 ngày, khi nụ ở dạng nút thì phun sương hoặc phun nhẹ để giữ độ ẩm không khí 85%–90%.
6. Phòng cần thông gió thường xuyên để quả thể phát triển tốt. 

Cách Trồng Nấm Rơm Trên Rơm Dạng Khay Nông

Trồng nấm Rơm trên rơm dạng khay nông là phương pháp có sự khác biệt khi khử trùng bó rơm bằng hơi nước và rất thích hợp cho trồng thử nghiệm. Làng nấm Bốn Mùa sẽ hướng dẫn bà con cách thực hiện cách trồng này theo 4 bước sau:

Bước 1: Chuẩn bị bó rơm

• Cắt rơm tốt thành đoạn dài 40cm, buộc lỏng thành từng bó, mỗi bó khoảng 250g.
• Ngâm nước 6–12 giờ, sau đó gập đôi bó rơm lại, chiều dài còn khoảng 20cm, đường kính 8–10cm. 

Bước 2: Khử trùng bó rơm

• Khử trùng bằng hơi nước trong 1 giờ, sau khi làm nguội thì lập tức cấy giống nấm rơm vào một đầu đã gập của bó rơm (mỗi 50kg rơm dùng 750g giống, tương đương 3 chai). 

Bước 3: Xếp bó rơm vào khay nông

• Đặt phần gập của bó rơm hướng lên trên, 4–6 bó tạo thành một đơn vị trồng, đặt vào khay nông (45cm × 35cm) và cố định bằng dây.
• Mỗi khay đặt 2 đơn vị trồng, cách nhau 5–6cm. Phủ màng nilon lên khay. 

Bước 4: Theo dõi, duy trì môi trường nuôi trồng:

• Các thông số và điều kiện môi trường lý tưởng để nấm Rơm phát triển tốt khi nuô trồng bằng phương pháp trồng nấm Rơm trên khay nông được Làng nấm Bốn Mùa tổng hợp ở Bảng 3:

 Bảng 3: Thông số và điều kiện môi trường phù hợp khi trồng nấm Rơm trên khay nông.

Trồng nấm Rơm trên rơm trong nhà dạng khay nông.

Trồng Nấm Rơm Trên Rơm Khử Trùng Trong Nhà

Khi nhà nấm bỏ trống vào mùa hè có thể tiến hành trồng nấm Rơm trên rơm theo phương pháp khử trùng trong nhà. Sau khi kết thúc vụ nấm, bà con cần kịp thời lấy hết nguyên liệu thải ra khỏi phòng trồng và vệ sinh sạch sẽ. 

Làng nấm Bốn Mùa hướng dẫn bà con cách khử trùng phòng trồng nấm Rơm đúng kỹ thuật như sau:

1. Dùng nước vôi hoặc dung dịch nước vôi trong + nước Javel để chà rửa giá kệ, phun lên nền và tường, đồng thời phun thuốc diệt côn trùng để tiêu diệt nấm mốc và sâu hại trong phòng.
2. Trước khi trồng, tiếp tục dùng formalin hoặc lưu huỳnh xông kín 24 giờ, sau đó mở cửa thông gió để đuổi hết hơi thuốc. 
3. Sau thời gian xông, mở cửa thông gió để đuổi hết hơi thuốc.

Đọc thêm: Cách khử trùng nhà trồng nấm Rơm đúng kỹ thuật.

Trồng nấm Rơm trên rơm trong nhà khử trùng.

Sau khi nhà trồng nấm Rơm đã được khử trùng đúng kỹ thuật và đảm bảo về các tiêu chí để nuôi trồng, bà con tiến hành trồng nấm Rơm trên rơm trong nhà khử trùng theo 3 bước sau:

Bước 1: Công thức phối trộn giá thể

• Công thức phối trộn giá thể khi trồng nấm Rơm trên rơm trong nhà khử trùng như sau: rơm 100kg, cám mì 10kg, phân lân canxi magiê 1kg, vôi 4kg.

Bước 2: Phối trộn giá thể

• Cắt rơm thành 2 đoạn, ngâm trong nước vôi 3% khoảng 2 giờ để làm mềm và loại lớp sáp, sau đó vớt ra để ráo nước.
• Khi rơm khô, trải rơm lên kệ với độ dày khoảng 20cm, bên trên rắc đều cám mì, phân lân và vôi bột, đồng thời phun nước vôi để độ ẩm đạt khoảng 80%, pH đạt 9–10.
• Sau đó đóng kín cửa, nếu có lò hơi thì dẫn hơi nước vào phòng để gia nhiệt, nếu không có thì dùng bếp than hoặc lò than để tăng nhiệt.
• Nâng nhiệt độ giá thể lên 65°C–70°C và giữ trong 10–12 giờ, sau đó để nguội tự nhiên và thông gió. Khi nhiệt độ ổn định ở 38°C 40°C thì tiến hành cấy giống. 

Gia nhiệt bằng hơi nước là phương pháp nhiệt ẩm nên giữ ẩm tốt, ít làm mất nước giá thể; còn dùng than hoặc lò cần chú ý giữ ẩm và bổ sung nước khi cần, đồng thời đảm bảo an toàn.

Bước 3: Cấy giống nấm Rơm

• Trước khi cấy cần kiểm tra độ ẩm và pH.
• Cấy theo phương pháp kết hợp rải và cấy hốc, dùng 2 chai giống cho mỗi m2. Nén nhẹ để giống tiếp xúc chặt với giá thể 
• Sau đó, phủ một lớp đất nung dày khoảng 1cm, phun nước vôi rồi phủ nilon để giữ ẩm và giữ nhiệt cho quá trình phát triển.  

Trồng Nấm Rơm Trên Rơm - Các câu hỏi thường gặp

Trồng nấm Rơm trong nhà cần duy trì nhiệt độ bao nhiêu?

Tuỳ vào từng phương pháp trồng nấm Rơm mà nhiệt độ duy trì trong phòng trồng sẽ khác nhau. Với phương pháp trồng thông thường cần duy trì nhiệt độ phòng 28°C ± 2°C và nhiệt độ giá thể 32°C ± 2°C. Với phương pháp trồng khay nông, nhiệt độ phòng là 26°C–30°C và khối rơm khoảng 35°C. Với phương pháp trồng khử trùng trong nhà, giá thể được xử lý ở 65°C–70°C trong 10–12 giờ và cấy khi nhiệt độ ổn định ở 38°C–40°C.

Những lưu ý khi trồng nấm Rơm trên rơm trong nhà là gì?

Khi trồng nấm Rơm bằng rơm trong nhà, bà con cần tránh 5 lỗi thường gặp sau: (1) Giá thể quá khô; (2) Tưới nước trực tiếp lên giá thể; (3) Nhiệt độ không ổn định; (4) Nhà trồng thiếu Oxy; (5) Khử trùng nhà trồng sai kỹ thuật.

Bao lâu sau khử trùng giá thể có thể cấy meo giống nấm Rơm?

Tuỳ vào mỗi phương pháp trồng nấm Rơm mà thời gian chờ cấy meo giống sau khử trùng giá thể sẽ khác nhau. Với phương pháp trồng khay nông, sau khi khử trùng giá thể, cần làm nguội rồi cấy giống ngay lập tức. Với phương pháp trồng khử trùng trong nhà, sau khi xử lý nhiệt 65°C–70°C trong 10–12 giờ, để giá thể nguội tự nhiên và thông gió; khi nhiệt độ ổn định ở 38°C–40°C thì tiến hành cấy meo giống.

Trồng nấm Rơm trên rơm trong nhà cho phép chủ động hơn trong việc kiểm soát môi trường và có ba hướng triển khai được tài liệu đề cập: phương pháp thông thường, khay nông và khử trùng trong nhà.

Phương pháp thông thường nổi bật ở bốn công thức giá thể và quy trình lên men hai giai đoạn; khay nông dùng bó rơm gập đôi, khử trùng hơi nước và được tài liệu xác định phù hợp cho trồng thử nghiệm; còn phương pháp khử trùng trong nhà tập trung vào vệ sinh phòng, xử lý nhiệt giá thể và cấy giống ở 38°C–40°C.

Điểm quan trọng nhất khi đọc và áp dụng bài viết là không tách rời thông số khỏi phương pháp. Nhiệt độ, độ ẩm, pH, thông gió và cách phun nước thay đổi theo từng cấu trúc giá thể và từng giai đoạn. Vì vậy, bảng đối chiếu trong bài nên được dùng như một bảng tra cứu nhanh, còn quy trình chi tiết của từng phương pháp là cơ sở để triển khai.

Đây là bài cuối của cụm nội dung “Phương pháp trồng nấm Rơm trên rơm”: Bài 1 cung cấp kiến thức tổng quan về các phương pháp; Bài 2 đi sâu vào trồng ngoài trời; và Bài 3 này tập trung vào các quy trình trồng trong nhà. Ba bài được thiết kế để người đọc có thể đi từ kiến thức nền đến lựa chọn phương pháp và sau đó tra cứu quy trình thực hành phù hợp.