Trồng Nấm Rơm Năng Suất Cao, Phần 5: Các Loại Hóa Chất Thường Dùng
Ở Phần 4 của loạt bài “Quy trình sản xuất giống nấm Rơm đạt chuẩn”, bà con đã biết cần chuẩn bị những thiết bị và dụng cụ gì cho quá trình cấy giống. Phần tiếp theo, chúng ta sẽ tìm hiểu về các loại hóa chất và cách sử dụng để xông khử trùng, kiểm soát điều kiện sinh trưởng giúp quá trình nuôi trồng nấm Rơm đạt hiệu quả cao hơn.
Tác giả: Bội Văn Thắng - Chuyên gia Nấm ăn - Nấm dược liệu. Cố vấn nội dung tại Làng nấm Bốn Mùa".
Trong quá trình sản xuất giống và nuôi trồng nấm Rơm, bà con thường xuyên phải sử dụng các hóa chất sau: Chất hoạt động bề mặt, Chất Oxy hóa, Chất tăng oxy, Chất giữ ẩm và Chất chỉ thị nhiệt độ. Thành phần và công dụng của 5 nhóm hóa chất kể trên đã được Làng nấm Bốn Mùa tổng hợp ở bảng dưới:
Bảng tổng hợp hoa chất dùng khi trồng nấm Rơm.
1. Chất Hoạt Động Bề Mặt — Khử Trùng Dụng Cụ
Nhóm hóa chất này gồm: cồn, Lysol và benzalkonium bromide, dùng để khử trùng các thiết bị, dụng cụ trong quá trình nhân giống nấm Rơm.
Điểm cần lưu ý: các hóa chất này chỉ đạt hiệu quả khử trùng tối ưu ở đúng nồng độ — không phải cứ đậm đặc hơn là tốt hơn.
Ví dụ điển hình: cồn ở nồng độ 70% có khả năng thẩm thấu mạnh nhất, nên hiệu quả khử trùng cũng tốt nhất.
Nhóm chất hoạt động bề mặt khử trùng dụng cụ cấy giống.
2. Chất Oxy Hóa — Chất Xông Khử Trùng nhà trồng
Chất Oxy hóa gồm: thuốc tím (kali permanganat) và bột tẩy trắng (clorua vôi). Thuốc tím thường dùng kết hợp với formaldehyde để xông khử trùng hỗn hợp cho phòng trồng nấm Rơm, phòng cấy và các khu vực nhà trồng khác.
Sử dụng hóa chất để khử trùng phòng trồng nấm.
Quy trình xông khử trùng phòng trồng nấm Rơm như sau:
Liều lượng chuẩn: 8ml dung dịch formaldehyde 40% + 5g thuốc tím (kali permanganate) cho mỗi mét khối không gian để tạo khí xông khử trùng.
- Bước 1: Bịt kín các khe hở của cửa ra vào và cửa sổ trong khu vực cần xông
- Bước 2: Chia thuốc tím vào vài dụng cụ có lòng sâu
- Bước 3: Đổ dung dịch formaldehyde vào sau (không đổ trước thuốc tím)
Lưu ý: Đối với bột tẩy trắng, cần hòa tan trong nước trước rồi mới phun lên bề mặt hoặc vật dụng cần khử trùng.
3. Chất Tăng Oxy
Chất tăng Oxxy có thành phần hóa học là: canxi peroxit (CaO₂). Trong điều kiện axit, chất này tạo thành hydro peroxit; trong nước hoặc môi trường ẩm, nó phân hủy chậm, giải phóng oxy và tạo thành canxi hydroxit. Vì vậy, nó có thể cung cấp oxy trong thời gian dài.
Tác dụng: Khi trộn vào môi trường nuôi cấy trong quá trình sản xuất giống hoặc trồng nấm Rơm, chất này liên tục cung cấp oxy và trung hòa độ axit, giúp sợi nấm sinh trưởng dày, trắng, nhanh lan kín giá thể, tăng năng suất, đồng thời có tác dụng nhất định trong việc ức chế nấm tạp.
Cách dùng: Khi sử dụng, trộng trực tiếp vào nguyên liệu khoảng 0,3%.
4. Chất Giữ Ẩm – Giúp Tiết Kiệm Nước, Thời gian
Chất giữ ẩm có thể được tạo từ nhựa polymer cao phân tử. Trong sản xuất giống và nuôi trồng nấm ăn nói chung và nấm Rơm nói riêng, chất này được dùng để điều chỉnh độ ẩm của giá thể với lượng 0,1–1%. Ngoài ra, chất này còn có thể bổ sung vào lớp đất phủ khi trồng nấm Rơm hoặc các loại nấm cần phủ đất khác.
Tác dụng: giúp giảm đáng kể số lần tưới nước và hạn chế tác hại do tưới quá nhiều.
Ví dụ: Khi trồng nấm Rơm vào mùa hè, nếu không dùng chất giữ ẩm, do nước bốc hơi mạnh nên mỗi ngày thường phải tưới 3–4 lần. Sau khi bổ sung chất giữ ẩm, chỉ cần tưới 1 lần mỗi 2 ngày, đồng thời năng suất nấm cũng tăng rõ rệt so với đối chứng.
5. Chất Chỉ Thị Nhiệt Độ - Kiểm Tra Chất Lượng Khử Trùng
Tác dụng: Để kiểm tra thiết bị khử trùng hoặc nguyên liệu nuôi trồng nấm Rơm đã đạt nhiệt độ yêu cầu hay chưa, có thể dùng nhiệt kế đầu dò hoặc nhiệt kế chỉ thị cực đại nhưng chi phí tương đối cao.
Giải pháp tiết kiệm hơn: tự chế chất chỉ thị nhiệt độ nóng chảy.
Phương pháp tự chế Chất chị thị nhiệt độ: Cho tinh thể axit benzoic vào một ống thủy tinh nhỏ hoặc ống ampoule, hàn kín miệng ống, đặt cùng nguyên liệu trong quá trình khử trùng. Sau khi kết thúc, nếu tinh thể trong ống đã nóng chảy thì chứng tỏ nhiệt độ khử trùng đã đạt 121°C.
Trồng nấm Rơm: Câu Hỏi Thường Gặp
Xông khử trùng bằng thuốc tím và formaldehyde có gây hại cho sức khỏe không?
Formaldehyde là hóa chất có mùi hắc, gây kích ứng mắt, mũi, họng nếu hít phải nồng độ cao trong thời gian dài. Khi pha chế, người thao tác cần đeo khẩu trang và găng tay. Khi xông khử trùng phòng trồng nấm Rơm, cần đóng kín cửa và nên rời khởi khu vực xông sau khi hoàn thành thao tác.
Chờ bao lâu sau khi xông khử trùng phòng mới an toàn để vào cấy giống?
Vì Formaldehyde là hóa chất có mùi hắc nên khi đủ thời gian xông phòng cấy giống, bà con cần mở cửa thông thoáng, để khô phòng từ 4-5 tiếng rồi mới bắt đầu tiến hành làm việc.
Có bắt buộc phải dùng đủ cả 5 loại hóa chất này không hay có thể bỏ bớt?
Không bắt buộc dùng đủ cả 5 nhóm hóa chất trên cùng lúc vì mỗi nhóm có liều lượng sử dụng riêng và phục vụ một mục đích khác nhau trong quy trình sản xuất giống và nuôi trồng nấm Rơm.
Chất giữ ẩm có mua được ở đâu, có phải hóa chất nguy hiểm cần giấy phép không?
Chất giữ ẩm là nhựa polymer cao phân tử không phải là hóa chất gây nguy hiểm và được bán rộng rãi ở các cửa hàng. Tuy nhiên, có khá nhiều loại nhựa polymer cao phân tử vì thế bà con cần lựa chọn loại nhựa dùng trong nông nghiệp, trồng trọt.
Như vậy, Làng nấm Bốn Mùa đã hoàn thành xong 4 loạt bài hướng dẫn “Quy trình sản xuất giống nấm Rơm đạt chuẩn”. Để quá trình trồng nấm Rơm chất lượng, đạt năng suất, bà con nên tìm hiểu và đầu tư đúng từ đầu 4 yếu tố sau:
- Thiết bị khử trùng khi làm giống nấm Rơm.
- Cơ sở vật chất sản xuất giống nấm Rơm.
- Thiết bị và dụng cụ sản xuất giống nấm Rơm.
- Hóa chất dùng trong sản xuất giống nấm Rơm.
Để tìm hiểu sâu hơn về kỹ thuật sản xuất và nuôi trồng nấm Rơm năng suất, chất lượng, bà con đừng ngần ngại liên hệ cho đội ngũ kỹ sư của Làng nấm Bốn Mùa để được kịp thời tư vấn và hỗ trợ nhé!
